Afsluitingsfase
In de laatste fase van de behandeling, de afsluitingsfase, zijn er verschillende mogelijkheden.
Longstay
Een aantal patiënten komt niet in aanmerking voor terugkeer in de maatschappij. Hun recidive-risico is ondanks langdurige verpleging en behandeling niet tot een aanvaardbaar niveau teruggebracht. Zij blijven delictgevaarlijk.
Deze blijvend delictgevaarlijke patiënten komen in aanmerking voor plaatsing op een longstay-afdeling. De behandeling is daar niet langer gericht op verbetering, maar alleen op stabilisatie. Er wordt verpleegd en beveiligd. Behandeling staat op een laag pitje. Wanneer daar aanleiding voor is kan een patiënt wel teruggeplaatst worden naar een behandelafdeling.
Volgens de huidige criteria kan plaatsing op een longstay-afdeling pas gebeuren als er twee behandelingen van elk ten minste drie jaar zijn ondernomen. In Nederland zijn drie forensisch psychiatrische centra waar longstayplaatsen zijn: de Pompekliniek in Nijmegen, FPC Veldzicht in Balkbrug en de Rooijse Wissel in Venray.
(On)Voorwaardelijke beëindiging tbs
Als de rechter vindt dat de kans op recidive tot een aanvaardbaar niveau is teruggebracht, kan hij de tbs (voorwaardelijk) beëindigen. Hij krijgt hierover advies van het hoofd van de tbs-instelling. Omdat de rechter onafhankelijk beslist kan het voorkomen dat hij van dit advies afwijkt. Wanneer de rechter tegen het advies van de behandelaars in een patiënt toch uit de tbs ontslaat, spreken we van een contraire beëindiging.
Voorwaardelijke beëindiging
Bij voorwaardelijke beëindiging is het forensisch psychiatrisch centrum (FPC) niet langer verantwoordelijk voor de patiënt. De tbs-gestelde mag dan naar huis als hij zich aan bepaalde voorwaarden houdt. Dit wordt bepaald door de rechter. Voorwaarden kunnen bijvoorbeeld zijn: het regelmatig innemen van medicijnen of het voeren van gesprekken met een psychiater. De reclassering controleert of de tbs-gestelde zich aan de voorwaarden houdt en rapporteert driemaandelijks aan het ministerie van Justitie en aan het betreffende Openbaar Ministerie. Bij schending van de voorwaarden krijgt de patiënt te maken met sancties. Het is dan mogelijk hem weer op te nemen in een gesloten setting. Voorwaardelijke beëindiging mag maximaal negen jaar duren.
Onvoorwaardelijke beëindiging
Bij onvoorwaardelijk beëindiging wordt de tbs beëindigd. De patiënt valt dan niet meer onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Justitie.
Na beëindiging van de tbs-maatregel zijn er verschillende mogelijkheden die afhangen van de voormalig tbs-gestelde. Sommigen integreren geheel zelfstandig in de samenleving. Ze vinden op eigen kracht huisvesting en werk en met het forensisch psychiatrisch centrum hebben ze geen contact meer. Anderen hebben nog enige begeleiding nodig. Ze gaan bijvoorbeeld begeleid wonen. Dit gebeurt dan op vrijwillige basis. <<